Friday, October 28, 2016

Phần 2, ĐỒNG VĂN, MÙA HOA TAM GIÁC MẠCH - ĐCL

Ngày thứ nhì. Lên cao nguyên Đồng Văn

Buổi sáng ngày thứ nhì của chuyến du lịch, 24/10, sau khi ăn buffet tại khách sạn, hơn 7 giờ đoàn xuất phát đến thị trấn Đồng Văn, dài 160 cây số, với hơn 130 kí lô mét là đường đèo dốc đá cheo leo. Có đoạn xe đang chạy lưng chừng núi, nhìn xuống vực sâu thăm thẳm mấy trăm mét. Đường đủ cho 2 xe ngược chiều tránh nhau. Có những khúc cua khuỷu tay, vừa xuống dốc đã ngoặc lên, như đoạn cua chữ M sau khi rời thị trấn Yên Minh. Trên đường đi, đoàn đã gặp nhiều đoàn đi chơi của giới trẻ, gọi là phượt, mỗi xe một cặp. Buổi sáng trong lúc chờ xe ở khách sạn, tôi gặp 6 cô gái trẻ, nói giọng Nam. Hỏi thăm, các cháu từ Biên Hòa lên, mua vé máy bay giá rẻ. Đến Hà Nội, đi xe đò lên Hà Giang, hiện tại đang chờ thuê xe máy để đi phượt, rồi ngày sau xuôi Nam. Các khách Tây ba lô cũng vậy. Người già đi theo tours.



 Rời khỏi Hà Giang khoảng 20 cây số là bắt đầu lên vùng cao đèo dốc. Dốc đầu tiên phải vượt qua là Dốc Bắc Sum, cao 9 tầng nấc, uốn ngoằn ngèo theo triền núi, dưới chân là vực sâu hàng trăm mét. Phía xa là những dảy núi chập chùng, đỉnh cao hơn 1.000 mét so mặt nước biển, mây trắng lưng chừng núi, như cảnh đào tiên.


 Điểm dừng chân đầu tiên là Cổng Trời Quản Bạ, nhìn xuống là thị trấn Tam Sơn của huyện Quản Bạ, và Núi Đôi Cô Tiên cạnh bên. Cồng Trời Quản Bạ là lô cốt do người Pháp xây dựng trên đỉnh núi cao nhất, năm 1939, để kiểm soát từ xa. Hiện nay vì đã xuống cấp, hư hao, nên đã rào chắn, không cho khách đến ngắm nhìn.



 Núi Đôi Cô Tiên có truyền thuyết như sau,
Chuyện kể rằng ngày xửa ngày xưa, ở vùng đất này có một chàng trai người Mông đẹp trai có tài thổi đàn môi. Tiếng đàn môi của chàng réo rắt như tiếng suối, ríu rít lảnh lót như tiếng chim rừng, lúc lại sâu lắng, trầm bổng, da diết như tiếng gió giữa đêm khuya cứ bay xa, bay xa mãi. Có một nàng tiên trên thượng giới tên là Hoa Đào xinh đẹp tuyệt trần, da trắng như tuyết, đôi môi như nụ đào xuân chúm chím, hai má ửng hồng như trái đào chín. Một hôm nọ nghe được tiếng đàn môi của chàng đã theo gió trốn xuống trần gian tìm người thổi đàn môi mà phải lòng chàng và đã trốn ở lại vùng đất này. Họ nên vợ nên chồng và sinh được một bé trai vô cùng xinh xắn.

Lúc này Ngọc Hoàng đã phát hiện ra chuyện nàng bỏ trốn xuống trần gian lấy người phàm trần đã vô cùng giận dữ sai người đi bắt nàng về. Nàng khóc lóc van xin cho nàng được ở lại nuôi con nhưng không ai mủi lòng. Thương chồng một mình nuôi con vất vả, thương con thơ thiếu bầu sữa mẹ, nàng đã bỏ lại đôi nhũ của mình dưới hạ giới cho con bú. Đôi nhũ cứ căng tròn nuôi con nàng ngày càng khôn lớn, sau này đã biến thành hai quả núi dáng hình như bầu vú mẹ, tròn trịa, đều đặn đến lạ thường mà ngày nay vẫn gọi là Núi Đôi hay núi Cô Tiên ở Tam Sơn, Quản Bạ.Tương truyền nhờ dòng sữa của nàng mà vùng đất này có khí hậu vô cùng mát mẻ, các loại hoa trái như Đào, Mận, Lê, Hồng thơm ngon kỳ lạ, rau trái thì luôn xanh tươi, lúa ngô luôn tươi tốt trở thành vùng đất trù phú. Con gái ở đây xinh đẹp có tiếng, hai má lúc nào cùng ửng hồng, mịn màng như trái đào tiên. Và nước mắt của nàng đã biến thành dòng sông Miện xanh ngắt, mơ màng, khảm trôi trên biển đá tai mèo phún sắc, ôm lấy cả rẻo đất phía sau cổng trời huyền thoại.


 Sau khi rời thị trấn Tam Sơn, huyện lỵ của Quản Bạ, xe lại vượt đèo dốc để đến thị trấn Yên Minh, của huyện Yên Minh, đừng chân và ăn trưa. Thường các điểm ăn uống do công ty du lịch chọn, hợp đồng, liên kết làm ăn. Thức ăn đặc trưng vùng miền, ngon và ăn dư thừa.
Rời huyện lỵ vài cây số, xe vượt qua khúc cua hình chữ M. Lên đến ngã ba trên cao, xe dừng lại cho đoàn nghỉ giải lao, vệ sinh cá nhân và chụp ảnh lưu niệm của vòng cua chữ M.



 Trên đường đi, mọi người gặp vườn hoa tam giác mạch. Tam Giác Mạch còn có tên khác là: lúa mạch đen, kiều mạch, mạch ba góc, sèo.



Vốn không ưa nước, Tam Giác Mạch thích hợp với cao nguyên đất cằn sỏi đá. Cây chỉ được trồng duy nhất vào tiết thu, vụ mùa sẽ kéo dài 3 tháng. Tuy hoa rất đẹp nhưng lại không thơm, sớm nở chóng tàn. Một loài hoa mong manh và kiêu sa đã tôn lên vẻ đẹp đầy sức sống, can trường của thiên nhiên vùng cao nguyên đá.
Tam giác mạch có nhiều công dụng. Hạt dùng làm bánh. Quả và lá có chứa rutosid thường được dùng để phòng các tai nạn về mạch máu như xơ vữa động mạch, tăng huyết áp (viêm võng mạc, ban xuất huyết) trong trường hợp viêm da do tia Rơnghen hay sự rối loạn của tuần hoàn tĩnh mạch.
Bột hạt có thể dùng làm chất tan sưng chỗ đau tấy. Là loại cây sinh trưởng mạnh mẽ trong điều kiện khắc nghiệt, khô cằn… Tam Giác Mạch là thực phẩm tốt nhất cho bệnh nhân cơ thể đã suy yếu trầm trọng.
Những cách làm đẹp tự nhiên luôn an toàn và giúp chị em có một vẻ đẹp tự nhiên. Bột Tam Giác Mạch có thể dùng làm sữa rửa mặt, giúp da trở nên mềm mịn và hồng hào.
Không chỉ là loài cây đặc biệt không nơi nào có, loại rượu chiết xuất từ Tam Giác Mạch sẽ khiến bạn muốn thưởng thức nó một lần nữa. Đàn ông nơi đây đều biết cách chế biến loại rượu này sao cho ngon nhất và mang đặc trưng không trộn lẫn bất kỳ loại rượu nào. Phụ nữ nơi đây không biết cách làm vì nếu để họ chế biến thì rượu sẽ hỏng hết.


Sau đó đoàn đến dinh thự Vua Mèo, nằm ở thung lũng Sà Phìn.
Dinh thự có tuổi đời gần 100 năm do vua Mèo Vương Chính Đức thuê thợ giỏi và hàng vạn nhân công xây dựng trong 9 năm, tốn 15 vạn đồng bạc trắng Đông Dương, tương đương 150 tỷ đồng.
Vương Chính Đức (1865 - 1947) là người duy nhất được đồng bào người Mông nơi đây suy tôn là vua Mèo và chính thức cai quản 4 huyện Quản Bạ, Yên Minh, Mèo Vạc, Đồng Văn.Toàn bộ dinh thự vua Mèo có diện tích gần 3.000 m2, bắt đầu được xây dựng vào năm 1919, hoàn thành vào năm 1928.
Trước khi bắt tay vào xây dựng dinh thự đồ sộ này, cụ Vương Chính Đức sang Trung Quốc nhờ thầy phong thủy qua Việt Nam đi qua khu vực 4 huyện cụ đang cai quản để chọn địa thế đất. Cuối cùng, cụ Đức và thầy quyết định dừng chân tại thôn Sà Phìn, địa thế đất nằm giữa thung lũng Sà Phìn. Ở đây có một khối đất nổi lên cao như hình mui con rùa, tượng trưng cho thần kim quy. Nếu xây dựng dinh thự tại đây thì sự nghiệp của cụ Vương Chính Đức sẽ thành về sau. Số tiền cụ Vương Chính Đức thuê nhà thiết kế về đây mất rất nhiều, 15 vạn đồng bạc trắng Đông Dương của Pháp, tương đương với 150 tỷ đồng tiền Việt Nam lúc bấy giờ. Quan sát, thấy hai viên đá ở khu tiền có độ bóng nhất định, đó là do đồng bạc trắng Đông Dương mài vào đá mà thành. Để đánh được một chân cột đá như thế, cụ Vương Chính Đức đã phải bỏ ra 900 đồng bạc trắng Đông Dương, tương đương với 1 tỷ đồng tiền Việt Nam. Đó chỉ mới là tiền đánh bóng, chưa kể tiền đục đẽo, vận chuyển hai chân cột đá từ tỉnh Tứ Xuyên (Trung Quốc) về Đồng Văn.


Hiện, dinh thự vua Mèo về cơ bản vẫn giữ được nét những nét xưa cũ, chỉ có điều hệ thống sàn nhà gỗ đã bị cạy phá, chỉ còn trơ nền đất do thời điểm chiến tranh, nhà cụ Đức bị nghi chôn cất tài sản dưới nền nhà.

Bồn tắm của vợ Vua Mèo được đục đẻo từ tảng lớn.
Chân đế cột ở cửa lớn được đục đẻo thành hình quả anh túc, và lát bằng đồng tiền vàng mài dủa lấy bột đính vào.

 Rời dinh thự, xe qua thị trấn Đồng Văn, huyện lỵ của Đồng Văn, để đến đèo Mã Pì Lèng, một trong " tứ đại danh đèo " của biên cương cương phía Bắc. Đèo dài 20 cây số, vượt qua đỉnh Mã Pí Lèng để đến huyện Mèo Vạc, nơi có chợ tình Khâu Vai cách vài cây số. Thời điểm nầy chợ tình chưa diễn ra, nên không có trong chương trình tham quan. 
Mã Pì Lèng là tên gọi theo tiếng Quan Thoại chỉ sống mũi con ngựa theo nghĩa đen. Nhưng theo nghĩa bóng tên gọi này chỉ sự hiểm trở bậc nhất của đỉnh núi, nơi những con ngựa cái leo lên đến đỉnh trụy thai mà chết, nơi dốc cao đến mức con ngựa đi qua phải tắt thở, hoặc đỉnh núi dựng đứng như sống mũi con ngựa. Tuy nhiên, theo một số người Hmong bản địa thì tên đúng của đèo là Máo Pì Lèng, nghĩa là "sống mũi con mèo".
Đứng trên đỉnh đèo hùng vĩ Mã Pì Lèng, phóng tầm mắt xuống phía dưới vực sâu, ta sẽ ngắm nhìn được vẻ đẹp mê hồn, uốn lượn mềm mại quanh chân núi màu thiên thanh của dòng sông Nho Quế – một trong những dòng sông đã đi vào huyền thoại và trở thành biểu tượng của cao nguyên Hà Giang hùng vĩ.






 Buổi tối mọi người tự do đi dạo chơi phố cổ Đồng Văn, nhưng vì trùng vào buổi tối nên không thể vào xem vùng nhà cổ phía trong của dòng họ Lương, với lối kiến trúc Hoa Nam, Trung Quốc.
Phố cổ Đồng Văn nằm ở trung tâm huyện lỵ Đồng Văn, mảnh đất địa đầu của Tổ quốc. Nói đến phố cổ Đồng Văn, ngoài vẻ đẹp của những ngôi nhà cổ kính rêu phong, còn thấy nét văn hóa đặc trưng của vùng Cao nguyên đá.
Xưa kia, Đồng Văn là tổng Đông Quan thuộc châu Bình Nguyên, phủ Tương Yên, sau đó thuộc châu Bảo Lạc do một quan Đạo người Tày họ Nông ở Bảo Lạc cai quản. Khi thực dân Pháp chiếm đóng, chúng tách Đồng Văn ra khỏi Bảo Lạc. Năm 1962, Đồng Văn được tách làm 3 huyện: Đồng Văn, Yên Minh, Mèo Vạc.
Năm 1887, người Pháp chiếm Hà Giang, với vị thế trọng yếu, Đồng Văn đã được chọn xây dựng lỵ sở, đồn bốt phục vụ cho việc cai quản vùng đất này. Công việc xây dựng các lỵ sở, đồn bốt được hoàn thành vào năm 1925. Những người già ở Đồng Văn kể lại: vào dịp Tết năm 1923 xảy ra một vụ hỏa hoạn đã thiêu chụi nhiều nhà dân và chợ Đồng Văn cũ. Sau vụ hỏa hoạn, người Pháp cho san ủi xây dựng lại khu chợ. Họ thuê thợ giỏi từ Tứ Xuyên (Trung Quốc) sang, thời gian kéo dài hơn 2 năm, từ năm 1923 đến năm 1925. Với kinh nghiệm, tay nghề cùng kỹ thuật tạc đẽo đá điêu luyện, các thợ đá vùng Tứ Xuyên đã biến những tảng đá xanh ở Cao nguyên đá Đồng Văn thành những “viên gạch đá” khổng lồ để xây dựng nhà cửa; họ cũng đã tạo ra những tảng kê chân cột với nhiều loại hình, kích cỡ; trên đó trang trí các băng hoa với nhiều chủ đề, mô típ khác nhau, tạo cho công trình có nét mềm mại, cổ kính. Cùng thời gian này, một số ngôi nhà liền kề khu chợ được xây dựng nhà sau tiếp nối nhà trước thành dãy nhà hình chữ L bao quanh chợ. Như vậy, những ngôi nhà cổ ở phố cổ Đồng Văn không phải được xây dựng cùng một thời kỳ mà được hình thành trong nhiều năm từ cuối thế kỷ IX đến nửa đầu thế kỷ XX.



Bên tô cháo Ấu Tẩu, ngồi ăn trong sương lạnh cho ấm bụng
ĐCL. 28/10/2016
* Bài viết có trích xuất tài liệu từ Google, và báo online

6 comments:

  1. Bài 2 này anh Luận không có giới thiệu trên diễn đàn. Bữa nay tôi vô CFCM “lục” mới thấy.
    Nghe anh nói đi coi hoa tam giác mạch mà sao không có hình cái bông nào hết. Bữa nay mới thấy trong bài 2 này.
    Hình đẹp quá. Tôi rất thích cảnh núi rừng mờ ảo trong mây như cảnh Tàu trong phim kiếm hiệp.
    Cám ơn phóng viên Đỗ Công Luận.
    NPN

    ReplyDelete
  2. Xin cám ơn chị NPN đã chia sẻ.
    Tôi nhớ bài 1 và 2 thực hiện một lượt, sau khi gửi bài thơ, Chào Em Cô Gái HMông.
    Chuyến du lịch nầy ấn tượng nhất là ngày thứ hai, khởi hành lên Đồng Văn, vượt dốc đèo.
    Ngày thứ ba là trở về Hà Giang, đổ dốc đèo, và tham quan.
    Hi vọng tôi và anh bạn còn sức khỏe để đi tiếp. Đến SaPa khi có tuyết rơi, sương mù thì thú vị, khi cận Tết. Sau Tết là ít vui. Ruộng bậc thang đã gặt đập từ tháng 9.
    Hôm ở Hà Giang đã nghe dự báo thời tiết, bây giờ phía Bắc đang vào đợt rét đầu đông.
    Sau chuyến đi, tôi đã thực hiện 5 bài ký sự để lưu niệm, và lưu vô USB. ĐCL

    ReplyDelete
  3. Cám ơn những hình ảnh tuyệt vời, cảnh đẹp hùng vĩ & những câu chuyện Núi Đồi Cô Tiên, Hoa Tam Giác Mạch...của phóng viên ĐCL, chúc anh sẽ còn nhiều chuyến nữa như dự định.
    QH

    ReplyDelete
  4. Xin cám ơn anh QH đã chia sẻ và có lời chúc.
    Hi vọng sẽ có vài chuyến đi nữa trước khi hạ cánh...ĐCL

    ReplyDelete
  5. Đời người được như Luận là nhất rồi.
    Có điều kiện đi du lịch nhiều nơi. Có khả năng viết lại để san sẻ với bạn bè, là điều thú vị nhất.
    Hãy cảm tạ ơn trên.

    ReplyDelete
  6. Xin cám ơn chị Thêm.
    Tôi cũng nghĩ vậy. Các con cũng nghĩ vậy, nên nói, có bạn rũ đi thì ba cứ đi, con ứng tiền. Chi phí chuyến đi bằng 2 tháng lương.
    Tháng 7/2012, con gái dẫn đi tours Thái Lan, để tôi tìm hình rồi lên bài. Lúc đó, vừa về đến TSN là đã có 2 bài thơ. ĐCL

    ReplyDelete